Giới thiệu bài viết: “Việt Nam có thể làm chủ công nghệ xây dựng đường sắt trên cao” trên báo Khoa học phổ thông

Báo Khoa học phổ thông đã phỏng vấn Kỹ sư cao cấp Hà Ngọc Trường (ảnh), Phó chủ tịch Hội cầu - đường - cảng TP.HCM, Ủy viên Ban thường vụ Hội khoa học kỹ thuật Xây dựng (thuộc Liên hiệp các hội KHKT TP.HCM), Trưởng Bộ môn Xây dựng đường sắt Metro - Trường Đại học Giao thông vận tải TP.HCM, đồng thời là thành viên Ban chỉ đạo thực hiện xây dựng 2 tuyến metro số 1 và 2 TP.HCM về một số vấn đề kỹ thuật và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống Metro TP.HCM.

KS. Hà Ngọc Trường trả lời phỏng vấn của phóng viên

PV: Thưa KS. Hà Ngọc Trường, xin ông cho biết đôi nét về tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên.

KS. Hà Ngọc Trường: Đây là dự án đầu tư đã được Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) hỗ trợ nghiên cứu hoàn chỉnh trong năm 2006 và đã được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền UBND TP phê duyệt năm 2009. JBIC đã chấp thuận cho vay vốn ODA để đầu tư với Tổng mức đầu tư của dự án lá 47. 325,2 tỷ đồng ( tương đương ,47 tỷ USD ) trong đó số vốn của JBIC chiếm 88,4%, vốn đối ứng của Ngân sách Thành phố chiếm 11,6%  chủ yếu  làm công tác đền bù, giải phóng mặt bằng  và công tác quản lý dự án.  Tổng tiến độ xây dựng mà phía  Nhật Bản đã cam kết với Chimh1 phủ Việt Nam là sẽ  hoàn thành công tác xây lắp vào cuối năm 2017 (bao gồm cả công tác chạy thử), để năm 2018 chính thức đi vào vận hành, khai thác.

Tuyến Metro số 1 dài 29,7 km bắt đầu từ Ga số 1 (Bến Thành) và kết thúc tại ga số 14 (Bến xe Suối Tiên).

Thời gian đoàn tàu đi từ ga đầu đến ga cuối hết 29 phút.

Toàn tuyến có 14 ga, bao gồm 3 ga ngầm và 11 ga trên cao. Đoạn đi ngầm dài 2,6 km, bắt đầu từ ga số 1 (khu vực vòng xoay Quách Thị Trang trước chợ Bến Thành) đi ngầm dưới đường Lê Lợi, qua bên hông Nhà hát thành phố - Công ty điện lực Sài Gòn - đường Nguyễn Siêu - Fafilm và đến khu vực nhà máy Ba Son (ga số 3). Từ sau ga này, tuyến chuyển từ đi ngầm sang đi trên cao. Đoạn đi cao dài 17,1 km gồm tuyến vượt đường Nguyễn Hữu Cảnh - rạch Văn Thánh (bờ phía bắc) - đường Điện Biên Phủ - vượt sông Sài Gòn - vượt sông Rạch Chiếc. Đến khoảng Km 18+535 tuyến vượt sang phía đông xa lộ Hà Nội để vào ga số 14 (ga bến xe Suối Tiên - Km 18+905), sau đó tuyến sẽ rẽ phải vào Depot Long Bình, đoạn này có 11 ga trên cao.

PV: Ý nghĩa kinh tế - xã hội mà dự án metro đem lại có sức ảnh hưởng như thế nào, thưa ông?

- Metro là loại tàu điện chạy trong đô thị có sức vận chuyển khối lượng lớn hơn nhiều lần so với xe buýt, xe điện mặt đất hay xe điện chạy trên cao (monorail). Công suất vận chuyển tương đương 800 khách/chuyến (gấp hơn 10 lần xe buýt), tùy theo giai đoạn đầu tư và  lượng hành khách đi lại vào giờ cao điểm mà Đoàn tàu sẽ có từ 3 đến 6 toa và chạy gián cách khoảng 4- 5 phút / chuyến, thời gian phục vụ từ 5 giờ sáng đến 23 giờ hàng ngày. Vận tốc hành trình của metro là 40-50 km/giờ, vào những ngày cao điểm có thể đạt đến 30 vạn lượt khách/ngày. Như thế sẽ góp phần rất lớn trong việc giảm ùn tắc giao thông cho cửa ngõ đông bắc TP. Ngoài ra, hệ thống metro TP.HCM bao gồm đi ngầm, đi trên cao và là loại tàu không sử dụng đầu kéo diesel như tàu lửa, tàu gồm toa có động cơ xen lẫn toa không động cơ chạy bằng điện. Đây là nguồn điện 1 chiều, nên có thể nói rất thân thiện với môi trường.

PV: Với tư cách là Trưởng Bộ môn xây dựng đường sắt metro - Trường đại học giao thông vận tải TP.HCM, ông có  đánh giá gì về công nghệ metro của Việt Nam và TP đã chuẩn bị gì cho nguồn nhân lực để có thể đáp ứng việc quản lý, khai thác, vận hành khi tuyến metro đi vào hoạt động?

- Hiện nay, ngoài công nghệ thi công ngầm theo CN TBM, kỹ sư và công nhân Việt Nam hoàn toàn có thể đảm đương việc thi công đoạn đường sắt đi trên cao bởi ở những đoạn này chủ yếu là công tác thi công hệ thống cầu cạn. Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 6 (CIENCO 6)  đã trúng thầu xây dựng một phần của gói thầu 2 là gói xây dựng đường sắt trên cao của Tuyến số 1 là một minh chứng .

Vấn đề đặc biệt quan trọng và hết sức cấp thiết hiện nay là việc đào tạo nguồn nhân lực có kỹ thuật cao phục vụ cho nhu cầu xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống đường sắt đô thị TPHCM.

Nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực có kỹ thuật cao phục vụ cho nhu cầu xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống đường sắt đô thị TP.HCM rất lớn. Toàn hệ thống khi đưa vào khai thác năm 2020 và sau năm 2020 cần khoảng trên dưới 5.000 kỹ sư và nhân viên kỹ thuật.

Ở TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung, công tác đào tạo nguồn nhân lực phục cho nhu cầu nói trên chưa đáp ứng được.  Hiện đội ngũ kỹ sư chuyên ngành trong nước sẽ được đào tạo trong nước 5 năm và  tùy từng lĩnh vực có thể tiếp tục phải được đào tạo thêm tại nước đầu tư công nghệ cho Việt Nam 1-2 năm nữa. Khi về nước lại được công ty vận hành và bảo dưỡng đường sắt đô thị trong nước đào tạo thêm 6 tháng, đây sẽ là nguồn nhân lực nòng cốt để đáp ứng  nhu cầu trong việc xây dựng, khai thác và quản lý, vận hành hệ thống tuyến metro của TP.

Trong tương lai, Tổ chức hợp tác phát triển Nhật Bản (JICA) sẽ thành lập tại Việt Nam trường đào tạo Kỹ sư - công nhân quản lý và khai thác metro, đối tượng là những sinh viên đã tốt nghiệp ngành Đường sắt – Metro sẽ được đào tạo và học chuyên tu nhằm đáp ứng nhu cầu xây dựng, quản lý và khai thác đang tăng nhanh của hệ thống đường sắt đô thị TP.HCM.

(Nguồn: Báo KHPT ngày 30 tháng 8 năm 2012)

Lễ khởi công xây dựng tuyến Metro số 1 TP.HCM ngày 28/08/2012

Các đại biểu dự lễ khởi công đang tham quan mô hình tuyến Metro số 1 do Trường ĐH GTVT TP.HCM thực hiện tại tiền sảnh