Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngoại ngữ đóng vai trò then chốt và là chìa khóa để phát triển hội nhập. Giáo dục nói chung và giáo dục đại học Việt Nam nói riêng cũng đang trong tiến trình hội nhập với khu vực và thế giới. Có thể khẳng định việc đào tạo, nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh cho giảng viên và sinh viên trong các cơ sở đào tạo và trong trường đại học đang được coi là ưu tiên hàng đầu.
Sinh viên khóa 2013 tham gia khảo sát năng lực ngoại ngữ vào ngày 5/7/2015
Quyết định số 1400/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” (gọi tắt là đề án 2020) đã quy định sinh viên tốt nghiệp (đầu ra) đạt năng lực ngoại ngữ bậc 3 đối với cao đẳng, đại học không chuyên ngữ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam.
Tuy nhiên, hiện nay năng lực ngoại ngữ của sinh viên rất khác nhau và thường là chưa đạt chuẩn. Trong phiên chất vấn của đại biểu Quốc hội vào ngày 12/6/2015, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận cho rằng: "Các bằng Ngoại ngữ A, B, C không có ý nghĩa thực tiễn và không đáp ứng được yêu cầu. Bộ đang hướng đến dạy và học không phải để thi lấy bằng, chứng chỉ mà để sử dụng trong quá trình giao tiếp và làm việc". Bộ trưởng Phạm Vũ Luận cho hay, trong kế hoạch đổi mới, việc giảng dạy môn ngoại ngữ sẽ được chú trọng toàn diện cả 4 kỹ năng nghe - nói - đọc - viết, có chuẩn trình độ cho từng cấp học từ tiểu học đến đại học và chuẩn này được xây dựng theo tham chiếu khung năng lực của châu Âu. "Ngoại ngữ sẽ có tính hội nhập, không tắm ao nhà bằng các chứng chỉ A, B, C - những bằng không có ý nghĩa thực tiễn và không đáp ứng được yêu cầu", Bộ trưởng khẳng định.
Riêng đối với Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, sau khi Đề án 2020 được phê duyệt, Trường đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Đề án ngoại ngữ Quốc gia 2020 theo Quyết định số 792/QĐ-ĐHGTVT ngày 12/11/2012.
Phóng viên đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS Đồng Văn Hướng, Phó Hiệu trưởng, Trưởng Ban Chỉ đạo triển khai Đề án ngoại ngữ Quốc gia 2020 của Trường.
* Phóng viên: Thưa thầy, trên cương vị Trưởng Ban Chỉ đạo triển khai Đề án ngoại ngữ Quốc gia 2020 của Trường, xin thầy cho biết Nhà trường đã xác định chuẩn đầu ra như thế nào cho phù hợp với trình độ sinh viên của Trường?Lộ trình áp dụng chuẩn đầu ra như thế nào?
- PGS.TS. Đồng Văn Hướng: Với sứ mạng cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, việc chuẩn hóa các chương trình giảng dạy chuyên ngành bằng tiếng Anh cũng như áp dụng chuẩn đầu ra về trình độ tiếng Anh cho sinh viên tốt nghiệp sẽ là một trong những minh chứng rõ ràng cho sự quyết tâm của Nhà trường trong việc nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ cho sinh viên.
Nhà trường đã xây dựng và công bố công khai chuẩn đầu ra về ngoại ngữ, và lộ trình đạt chuẩn cũng như bảng quy chuẩn tương đương và các loại chứng chỉ ngoại ngữ được chấp nhận cho miễn học/thi để sinh viên có kế hoạch học tập.
Cụ thể như sau:
- Đối với các khóa tuyển sinh 2013, 2014: chuẩn đầu ra cho hệ đại học là TOEIC 450 (dành cho sinh viên các ngành đi biển) và TOEIC 400 và tương đương cho sinh viên các ngành còn lại. Riêng hệ cao đẳng: TOEIC 400 (dành cho sinh viên các ngành đi biển) và TOEIC 350 cho sinh viên các ngành còn lại.
Các mức chuẩn trên sẽ được nâng lên tương đương với TOEIC 500, 450 cho các khóa tuyển sinh 2015, 2016 và TOEIC 550, 500 tương ứng cho các khóa tuyển sinh từ 2017.
Sử dụng chuẩn ngoại ngữ quốc tế để xét tốt nghiệp sẽ giúp cho sinh viên phát huy tinh thần chủ động, tự lựa chọn và sắp xếp thời gian, chương trình học phù hợp với khả năng của bản thân, đồng thời là một bước chuẩn bị thiết yếu cho sinh viên trước khi bước vào môi trường làm việc toàn cầu.
* Phóng viên: Thưa thầy, như vậy lộ trình nâng cao năng lực ngoại ngữ cho sinh viên của Trường được thực hiện như thế nào?
- PGS.TS. Đồng Văn Hướng: Lộ trình nâng cao năng lực ngoại ngữ cho sinh viên Trường được bắt đầu bằng việc kiểm tra khảo sát năng lực ngoại ngữ cho sinh viên. Từ đó, xây dựng các chương trình và kế hoạch bồi dưỡng phù hợp với trình độ, khả năng và nhu cầu của sinh viên.
Mục tiêu của Nhà trường là hướng tới sinh viên, phải xem xét nền tảng ban đầu và chuẩn đầu ra của sinh viên để xây dựng chương trình giảng dạy cho phù hợp; sắp xếp giảm số lượng sinh viên/lớp học để tăng chất lượng giảng dạy; Tổ chức các khóa bồi dưỡng cho giảng viên Tiếng Anh và giảng viên các khoa đăng ký dạy chuyên môn bằng tiếng Anh. Các giảng viên ngoại ngữ phải chủ động ôn luyện và kiểm tra để đạt chuẩn theo quy định. Trong bối cảnh số giờ học tiếng Anh của chương trình chính khóa bị hạn chế, Trường sẽ ưu tiên phát triển các đơn vị dịch vụ và liên kết để mở các khóa bồi dưỡng tiếng Anh nhằm cung cấp giải pháp học và nâng cao năng lực ngoại ngữ tối ưu nhất cho sinh viên.
Vừa qua, Trường đã tổ chức cuộc thi hùng biện tiếng Anh dành cho sinh viên nhằm tạo một sân chơi Anh ngữ cho sinh viên thể hiện tư duy sáng tạo, phát huy khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ quốc tế... Đồng thời, thông qua cuộc thi đã nâng cao ý thức của sinh viên Trường về hội nhập quốc tế trong giáo dục và tầm quan trọng của quốc tế hóa trong giáo dục.
Sinh viên tự tin trong cuộc thi hùng biện tiếng Anh
Nhằm khuyến khích và tạo môi trường giao tiếp quốc tế cho sinh viên, Trường đã ký kết nhiều chương trình trao đổi, giao lưu sinh viên với các trường đại học trong khu vực, đã có các nhóm sinh viên của trường được gửi đi thuyết trình, giao lưu tại các hội nghị quốc tế dành cho sinh viên cũng như các chương trình giao lưu khác với các trường đại học của Thái Lan, Malaysia và Nhật Bản. Bên cạnh đó các trường đại học của Hàn Quốc, UK đã gửi sinh viên sang giao lưu và thực hiện một số dự án với sinh viên của Nhà trường.
* Phóng viên: Thưa thầy, thầy có lời khuyên nào để sinh viên có thể đạt được chuẩn ngoại ngữ?
Sinh viên học ngoại ngữ cần phải có đủ ba yếu tố.
Thứ nhất, cần xác định mục tiêu học tập phù hợp. Đối với các bạn sinh viên, cần đề ra lộ trình học tập hợp lý với từng mốc thời gian cụ thể và phấn đấu để hoàn thành mục tiêu đó.
Thứ hai, cần xây dựng phương pháp học tập hiệu quả. Các bạn nên tự tạo cho mình môi trường sử dụng tiếng Anh thông qua các trang tin tức, thời sự, giáo dục, giải trí bằng tiếng Anh, qua đó không chỉ trau dồi khả năng ngoại ngữ mà còn tiếp thu thêm nhiều kiến thức và thông tin bổ ích.
Thứ ba, sinh viên cần kiên trì và xây dựng cho mình một quyết tâm lớn. Học ngoại ngữ không bao giờ dễ, nhưng đó là một hành trình thú vị để hội nhập và giao lưu cùng bạn bè quốc tế.
* Phóng viên: Xin cảm ơn thầy về buổi trò chuyện hôm nay.
Cộng đồng kinh tế chung ASEAN (AEC) sẽ chính thức được thành lập vào cuối năm 2015, khi đó khu vực ASEAN với hơn 600 triệu người dân sẽ là một cộng đồng quốc tế thống nhất, trong đó hàng hóa, tài sản sản xuất, vốn và cả lực lượng lao động có thể di chuyển tự do qua biên giới. Điều này đồng nghĩa với việc lao động Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với lực lượng lao động trẻ từ các nước khác trong khu vực, khiến cho vấn đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam trở nên hết sức cấp thiết.
Từ khi đề án 2020 được triển khai, hầu hết cán bộ, giảng viên và sinh viên của Trường đều ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình trong việc thực thi các nhiệm vụ của đề án, từng bước đưa năng lực ngoại ngữ và khả năng hội nhập lên cao. PGS.TS. Nguyễn Văn Thư, Hiệu trưởng Nhà trường cho rằng: "Thực hiện đề án 2020 là thử thách nhưng cũng chính là cơ hội để Trường nâng cao năng lực của mình, khẳng định vị thế Nhà trường trong sự nghiệp cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho đất nước và khu vực".
